Noordzeevissers wrijven in hun handen nu de blauwvintonijn terug is, maar de soort is nog steeds kwetsbaar. Bovendien verdwijnen jonge exemplaren in een groeiend aantal tonijnmesterijen op zee, stelt bioloog Annemarie Brijder.

Er zijn een paar blauwvintonijnen in de Noordzee gesignaleerd en de vissers slijpen meteen hun messen. Dat is veel te voorbarig, want deze diersoort is nog lang niet veilig. Sterker nog, de alarmsignalen die voorafgingen aan de populatie-crisis, waardoor de soort in 2011 de status kreeg van bedreigde diersoort, zijn nu ook weer aan de orde van de dag. Dat blijkt uit het rapport dat wij onlangs uitgaven.

Een van de belangrijkste redenen voor de toenemende dreiging is de ongecontroleerde, explosieve groei van het aantal tonijnmesterijen. Hiervoor worden massaal jonge tonijnen uit het wild gevangen om opgesloten en vetgemest te worden in kooien op zee.

De laatste jaren is het aantal blauwvintonijnen in mesterijen bijna vertwintigvoudigd naar jaarlijks een miljoen dieren. Een nachtmerrie voor deze wilde dieren die ernstig lijden in de kooien, en een bedreiging voor deze iconische diersoort, die nog maar een paar jaar van de Rode Lijst af is.
Opsluiting in kooi op zee geeft stress
De Atlantische blauwvintonijn is een van de grootste en snelste dieren van de oceaan. Hij kan wel 3 meter lang worden, haalt snelheden van 70 kilometer per uur en zwemt jaarlijks wel zo’n 10.000 kilometer. Opgesloten met vele anderen in een kooi in zee, niet langer dan een olympisch zwembad, zwemt hij doelloos rondjes. Dit leidt tot stress, verwondingen en een hoog risico op sterfte.

Om een blauwvintonijn vet te mesten is zo’n 3000 kilo vis nodig. Dat is het equivalent van ongeveer 33.000 sardines of 166.000 ansjovissen die uit het wild zijn gevangen. Verre van duurzaam dus, en een grote vorm van voedselverspilling. Zeker als je bedenkt dat blauwvintonijn niet bijdraagt aan de voedselzekerheid, maar vooral verwerkt wordt in luxeproducten als sushi en sashimi.

Tegelijkertijd zien kwetsbare kustgemeenschappen in onder andere delen van Afrika, die voor hun voedsel en levensonderhoud afhankelijk zijn van deze kleinere vissoorten, hun voedselbron verdwijnen. Des te wranger is het dat deze sector, waaronder de tonijnmesterijen vallen, in de afgelopen decennia meer dan 64,9 miljoen euro aan subsidies van de EU en nationale overheden heeft ontvangen. De sector groeit explosief: van 13 mesterijen in 2006 naar 123 in 2026 wereldwijd.

Betrouwbare gegevens over de productie, vangsten en handel van de sector ontbreken, wat de ware impact op de diersoort verhult. Wel weten we dat de vangsten van wilde Atlantische blauwvintonijnen in 2024 maar liefst 29 procent groter waren dan in 2008, vlak voordat de soort als bedreigd werd geclassificeerd. Reden tot zorg dus.

Voordat we in onze handen klappen over het herstel van de blauwvintonijn en Nederlandse vissers vrij spel geven om deze prachtige vis uit de Noordzee te halen, moeten we dan ook eerst duidelijkheid hebben over de stand van de populaties, middels een herbeoordeling door de International Union for Conservation of Nature. Intussen moeten we ons serieus afvragen in hoeverre deze verspillende, dieronvriendelijke vorm van aquacultuur een plek heeft in de Europese voedselvoorziening.

‘Tonijn heeft geen leven als hij wordt opgesloten in een kooi op zee’