Er gaapt een enorm gat in de inzet van het kabinet op voedselzekerheid. De regering wil de huidige, op de export van vlees, zuivel en eieren gerichte landbouw weerbaar maken tegen buitenlandse oorlogen en het steeds extremere weer. Maar juist deze op uitbuiting van dieren gebaseerde landbouw zorgt voor veel van de risico’s in de voedselvoorziening.

Nederland is het meest vee-dichte land van Europa. Als we echt alle monden op een duurzame manier willen voeden, dan moeten we beginnen met het adresseren van de kwetsbaarheden van de intensieve veehouderij.

Want de vee-industrie is niet alleen hopeloos inefficiënt als het gaat om het voeden van mensen. Het draagt substantieel bij aan de klimaatcrisis die oogsten steeds meer bedreigt. Bovendien is de intensieve veehouderij sterk afhankelijk van geïmporteerde grondstoffen, die kwetsbaar zijn voor buitenlandse conflicten.

Om bij dat laatste te beginnen. Nederland verbouwt veel te weinig veevoer om de meer dan honderd miljoen kippen, varkens en koeien te voeden. Daarom zijn we Europa’s grootste importeur van soja.

Samen met geïmporteerde granen voedt soja uit de andere kant van de wereld onze dieren. Bij ernstige verstoringen van de wereldhandel ontstaat een pijnlijke concurrentie om soja en graan: gebruiken we die voor menselijke consumptie of voor de vee-industrie?

Het verbouwen van veevoer leidt ook nog eens tot enorme CO2-uitstoot. Voor sojateelt worden grote delen tropisch bos gekapt, waardoor wilde dieren hun leefgebied kwijtraken en veel CO2 vrijkomt.

Er is nog een tweede kwetsbaarheid. Voor de binnenlandse teelt van veevoer is veel kunstmest nodig. En stikstofhoudende kunstmest, twee derde van de kunstmest die boeren hier toepassen, wordt gemaakt van aardgas.

Een half jaar geleden heeft de oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran dit risico pijnlijk duidelijk gemaakt. De prijs voor kunstmest verdubbelde in de eerste zes weken na het uitbreken van dit conflict.

“Een in het oog springende kwetsbaarheid”, schreef staatssecretaris Erkens van Landbouw deze zomer aan de Tweede Kamer. Een conclusie trekt hij daar echter niet uit. In plaats van de schaarse ruimte te gebruiken om plantaardige gewassen voor menselijke consumptie te telen, zegt Erkens consumenten vooral niet op te willen leggen wat zij moeten eten.

Hij vergeet daarbij twee dingen. Ten eerste dat het overgrote deel van de Nederlandse productie van vlees, zuivel en eieren is bestemd voor de export. Voor vlees gaat het om ongeveer 60 procent van de productie, voor zuivel om circa 65 procent.

Ten tweede dat deze dierlijke eiwitten grofweg drie keer zo veel land in beslag nemen als plantaardige eiwitten. Met een andere landbouw kan Nederland dus drie keer zo veel monden voeren.

Waar moet het kabinet dus op inzetten als het gaat om voedselzekerheid? Op een meer plantaardig dieet, op extensivering van de veehouderij waardoor dieren ruimte krijgen voor natuurlijk gedrag, en op een duurzame manier van gewassen telen.

De oplossing ligt er al. Agro-ecologische, grondgebonden landbouw is vrijwel net zo productief maar veel beter bestand tegen droogte. Door de biodiversiteit in de bodem te herstellen wordt regenwater langer vastgehouden, en kunnen droge periodes beter worden doorstaan.
De huidige intensieve landbouw, dat afhankelijk is van miljoenen dieren, geïmporteerd veevoer en kunstmest uit fossiele brandstoffen, is niet weerbaar en ook niet efficiënt.

Als we de omslag naar een duurzame landbouw niet willen vanwege voedselzekerheid, laten we het dan doen om dieren te bevrijden van hun uitzichtloze lijden, om boeren te weren tegen de wurggreep van multinationals in de kunstmest en veevoer, of om onze natuur en ons klimaat te beschermen.

Geen voedselzekerheid binnen de vee-industrie