Opinie-artikel, naar aanleiding van de ministeriële conferentie van de wereldhandelsorganisatie in Seattle, november 1999. Gepubliceerd in De Gelderlander, 7 december 1999.


WTO IS RAMP VOOR DIEREN

Vanaf 30 november vindt in Seatlle de ministeriele conferentie van de wereldhandelsorganisatie (WTO) plaats. Ministers praten er over nieuwe handelsverdragen, maar de WTO reikt verder. Zij staat betere regels voor het welzijn van landbouwdieren in de weg.

Bij de WTO, die in 1995 werd opgericht, zijn 134 landen aangesloten. Zij hebben zich onderworpen aan strikte regels voor de internationale handel en daarmee eigen nationale zeggenschap uit handen gegeven. De WTO is een supranationale organisatie, die niet democratisch gecontroleerd wordt, maar wel het recht heeft landen die zich niet aan haar regels houden te beboeten. Uitgangspunt van de WTO is het bevorderen van de handel, door zoveel mogelijk belemmeringen weg te nemen. Als het aan de WTO ligt moeten beperkingen van de invoer en belastingen en tarieven op import zo snel mogelijk plaats maken voor ongelimiteerde vrijhandel. En dat heeft een rampzalig effect op pogingen het welzijn van dieren te verbeteren.

Volgens de huidige WTO regels mogen de aangesloten landen producten uit andere landen niet anders behandelen dan soortgelijke producten die ze zelf maken. Alleen het eindproduct telt voor de WTO, de wijze waarop het gemaakt is, is niet van belang. Beter dierenwelzijn heeft echter alles met de manier van produceren te maken en veel minder met het eindproduct. Terwijl de WTO gelijke concurrentiepositie tussen haar leden beoogt, benadeelt zij zo in de praktijk landen met hogere dierenwelzijnsnormen. Een voorbeeld:

Een ei is geen ei
Steeds meer mensen kopen scharreleieren, in plaats van legbatterij-eieren uit de bio-industrie, waar dierenleed aan kleeft. Om het welzijn van de kippen te verbeteren heeft de Europese Unie al besloten de legbatterij vanaf 2012 te verbieden. Het door de WTO aangehangen principe van vrijhandel staat Europa echter niet toe de import van goedkopere eieren uit landen met minder strenge welzijnswetgeving aan banden te leggen. "Een ei is een ei", zegt de WTO. Het maakt haar niet uit of een ei uit de legbatterij komt, of afkomstig is van een kip die een beter, natuurlijker leven gehad heeft.

Het gevaar dat landen maar helemaal afzien van betere welzijnswetgeving is niet denkbeeldig. WTO regels hebben er al voor gezorgd dat twee aangenomen Europese richtlijnen die ten doel hadden dieren te beschermen, werden teruggedraaid: het verbod op dierproeven ten behoeve van cosmetica en het importverbod op bont dat afkomstig is uit landen waar wildklemmen zijn toegestaan.

Onderscheid
Om een einde te maken aan het rampzalige effect van de WTO op dierenwelzijn is het nodig dat het landen toegestaan wordt onderscheid te maken tussen producten op basis van de manier waarop ze gemaakt of verwerkt zijn. Wanneer we in Europa, omwille van gezondheid en dierenwelzijn, aan onze boeren verbieden hormonen te gebruiken bij de productie van vlees, moeten we kunnen voorkomen dat hormoonvlees uit andere landen hier zonder enige beperking verkocht kan worden. Dat zou bijvoorbeeld kunnen door producten die niet volgens de Europese regels geproduceerd zijn van de markt te weren, of door producten die volgens hoge welzijnseisen geproduceerd zijn lichter te belasten. Ook verplichte informatie over de productiewijze op het etiket kan behulpzaam zijn, maar lost de kern van het probleem niet op.

Toestaan van onderscheid op basis van productiewijze en het erkennen van dierenwelzijn als uitzondering op het principe van vrijhandel zijn echter niet voldoende. Ook nu al zijn er op papier uitzonderingen mogelijk, zoals bescherming van gezondheid, natuur, milieu en met uitsterven bedreigde diersoorten. Bij WTO-uitspraken in geschillen blijken deze belangen echter steeds het onderspit te delven. In 1998 werd een Amerikaans verbod op de import van garnalen, die gevangen waren met netten waarin ook met uitsterven bedreigde zeeschildpadden verstrikt raakten, door Mexico voor de WTO aangevochten: Mexico won. Zelfs met uitsterven bedreigde diersoorten zijn niet veilig voor de WTO!

Hieruit blijkt dat er in woord en daad dringend een juiste balans gevonden moet worden tussen het nu nog allesoverheersende beginsel van vrijhandel, en andere gerechtvaardigde belangen, zoals bescherming van natuur, milieu en dierenwelzijn.

24 november 1999
Geert Laugs
Campagnecoördinator Stichting Compassion in World Farming Nederland

Maatschappelijk debat 2003 <